วันเสาร์ที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2554

บ้านทรงไทย



บ้านเรือนไทย หรือ บ้านทรงไทย มีลักษณะแตกต่างกันไปตามแต่ละภาคค่ะ โดยสอดคล้องกับการดำรงชีวิตของคนไทยสมัยก่อนและแสดงออกถึงภูมิปัญญาไทย ทั้งนี้องค์ประกอบที่มีผลต่อรูปแบบเรือนไทยมีทั้งเรื่องสภาพแวดล้อม ภูมิศาสตร์ ภูมิอากาศ อาชีพ ฐานะความเป็นอยู่ คติความเชื่อและศาสนาในแต่ละภูมิภาค โดยหลักๆ จะแบ่งเป็น
  • เรือนไทยภาคเหนือ
  • เรือนไทยภาคกลาง
  • เรือนไทยภาคอีสาน
  • เรือนไทยภาคใต้
ลักษณะทั่วไปของเรือนไทย

เนื่องจากเรือนไทยสามารถจำแนกออกเป็นหลายประเภท และแต่ละประเภทก็มีลักษณะเฉพาะตัว อันได้แก่ เรือนเครื่องสับ, เรือนเครื่องผูก, เรือนเครื่องก่อ ในที่นี้เราจะอนุมานถึงเรือนไทยเครื่องสับ ซึงทำจากไม้เนื้อแข็ง เนื่องจากเป็นเรือนไทยที่ได้รับความนิยมสูงสุด โดยมากใช้เป็นเรือนสำหรับอยู่อาศัยตั้งแต่สามัญชน คนธรรมดาตลอดจนผู้มีฐานานุศักดิ์ชั้นสูงในสังคมน่ะนะคะ


เรือนไทย ส่วนใหญ่นั้นจะสร้างด้วยไม้หรือวัสดุที่หาได้จากธรรมชาติตามท้องถิ่นนั้นๆ ค่ะ และมักสร้างด้วยวิธีประกอบสำเร็จรูปทั้งในเรือนเครื่องสับและเรือนเครื่องผูก สามารถรื้อถอนขนย้ายไปปลูกสร้างที่อื่นได้

ลักษณะอีกประการหนึ่งของเรือนไทย ก็คือการมีหลังคาทรงสูง ซึ่งจะทำให้การระบายน้ำออกจากหลังคาทำได้อย่างรวดเร็ว และช่วยลดความเสี่ยงจากการรั่วซึมของหลังคาอีกด้วย เมื่อสังเกตที่ชายคาจะเห็นว่า มีกันสาด ยาวตลอดเพื่อป้องกันแสงแดดจัด ที่ปลายทั้งสองด้านของหลังคาจะมียอดแหลมเรียกว่า “เหงา” เนื่องจากความเชื่อในสมัยโบราณ ที่ชาวบ้านนิยมนำเขาสัตว์มาแขวนบริเวณเชิงหลังคาเพื่อป้องกันและขับไล่ทูตผีปีศาจและวิญญาณชั่วร้ายไม่ให้เข้ามาในบ้าน


พื้นที่โล่งใต้เรือนไทย เราเรียกว่าบริเวณใต้ถุนค่ะ โดยแต่เดิมบริเวณใต้ถุนบ้านจะถูกปล่อยไว้มิได้ใช้ประโยชน์อย่างเต็มที่ อาจเป็นที่สำหรับเก็บอุปกรณ์การกสิกรรม หรือเป็นที่ทำหัตถกรรมนอกฤดูเก็บเกี่ยว แต่โดยมากมัก จะถูกทิ้งร้างมิได้ใช้ประโยชน์ เนื่องจากในฤดูน้ำหลาก น้ำจะท่วมบริเวณใต้ถุนบ้านทำให้ไม่สามารถใช้ประโยชน์ได้ ทั้งนี้การเลือกบริเวณที่อยู่อาศัย ให้มีน้ำท่วมถึงเอื้ออำนวยประโยชน์ต่อคนไทยในสมัยโบราณเป็นอย่างมากเนื่องจาก ประเทศไทย เป็นประเทศกสิกรรม อีกทั้งการยกเรือนไทยให้สูงจากพื้นยังช่วยป้องกันสัตว์ร้ายที่อาจมากับน้ำ เช่น งู หรือ ตะขาบได้อีกด้วยน่ะนะคะ


ลักษณะของเรือนไทยอีกประการหนึ่ง ก็คือการที่มีลักษณะเป็นเรือนขยายค่ะ คือจะมีการขยายและต่อเติมพื้นที่ใช้สอยของบ้าน โดยสร้างเรือนไทยใหม่ให้อยู่ในบริเวณเรือนเก่า โดยจะเชื่อมต่อโดยใช้ “นอกชาน” เพื่อเชื่อมเรือนไทยแต่ละเรือนไว้ด้วยกัน ตัวอย่างเช่น เมื่อครอบครัวมีสมาชิกใหม่ก็จะสร้างเรือนใหม่ไว้ใกล้เรือนเก่าของพ่อแม่โดยจะรวมอยู่ในบริเวณเดียวกันนั่นเองนะคะ

โครงสร้างของเรือนไทย

เรือนไทยนั้น มีโครงสร้างแบบเสาและคาน ซึ่งถ่ายน้ำหนักมาจากหลังคาลงพื้น โดยผ่านเสาลงสู่ฐานราก ค่ะ เสาบ้านนั้นมีลักษณะสอบเข้า และเป็นเสากลม โคนโต ปลายสอบ ทั้งนี้เพื่อความมั่นคงของตัวบ้าน ไม่ให้เกิดการทรุดตัวได้ง่าย เนื่องจากในช่วงฤดูน้ำหลาก พื้นดินจะ เป็นโคลนตม ตัวเรือนจึงอาจเกิดการทรุดตัวได้ง่ายหากไม่มีการล้มสอบของเสาเรือน

จริง ๆ แล้ว เรือนไทยนั้นมีความเหมาะสมสำหรับคนไทย ที่ใช้ชีวิตอยู่บนแผ่นดินไทยซึ่งเป็นเมืองร้อนชื้นเป็นอย่างยิ่งค่ะ เรือนไทยได้ถูกออกแบบมาได้อย่างให้เหมาะสม ทั้งต่อการใช้อยู่อาศัยและการใช้งาน แต่เนื่องจากเรือนไทยของเรา มักใช้ไม้ในการปลูกสร้างการปลุกสร้าง วัสดุจึงอาจจะมีราคาแพงกว่าบ้านที่ก่อสร้างด้วยอิฐถือปูน  นอกจากนี้แล้วค่าแรงในการก่อสร้างก็มักมีราคาสูงกว่า และหาช่างฝีมือที่จะมาัรับผิดชอบปลูกสร้างเรือนไทยได้ค่อนข้างยากกว่า ดังนั้นจึงทำให้ผู้คนทั่วไปในสมัยนี้ ไม่ค่อยปลูกสร้างบ้านที่อยู่อาศัยเป็นเรือนไทยกันแล้วน่ะนะคะ แต่มักจะก่อสร้างแบบสมัยใหม่ เป็นบ้านที่ก่ออิฐ ปูน หรือ คอนกรีต ตามแบบสมัยนิยม รวมทั้งมีการลอกแบบ หรือประยุกต์แบบบ้านมาจากต่างประเทศอีกด้วย ค่ะ


เรื่องน่าอ่านในตอนที่แล้วของบล้อกบ้านแสนรัก บ้านทรงไทยประยุกต์



ขอบคุณ ที่มา : http://th.wikipedia.org/wiki/